Lichtkleur: van warm wit tot daglicht
Warm licht in beeld
De foto toont een cluster gloeidraadlampen die warm oranje branden in een donkere ruimte. Dat is ongeveer de kleur die aan een eettafel prettig werkt. Hoe warm precies, en waarom hetzelfde licht boven een werkblad juist niet bevalt, is een kwestie van één getal op de verpakking.
Kelvin in het kort
De kleur van licht wordt uitgedrukt in kelvin. Hoe lager het getal, hoe warmer en geler het licht; hoe hoger, hoe koeler en blauwer. Een ouderwetse gloeilamp zat rond 2700 kelvin, een kaars rond 1900 en daglicht rond 5500. Boven een eettafel werkt alles tussen 2200 en 3000 kelvin; daarboven wordt het al snel klinisch en gaat eten er minder smakelijk uitzien. Op de verpakking staat het getal meestal klein bij het lumenaantal.
Waarom warm licht aan tafel
Warm licht onderdrukt blauw en versterkt rood en geel. Vlees, brood, hout en huid zien er daardoor beter uit, en de ruimte oogt rustiger. Bij 4000 kelvin of hoger krijgt het geheel iets van een kantine: technisch prima licht, maar niet waar u een avond aan tafel wilt zitten. Voor een werkplek is dat koelere licht juist nuttig, en dat is precies waarom een eetkamerlamp een andere keuze vraagt dan een bureaulamp.
Kleurweergave: de tweede waarde
Naast kelvin bestaat er de kleurweergave-index, afgekort als CRI of Ra. Die zegt hoe natuurgetrouw kleuren onder die lamp ogen, op een schaal tot 100. Onder de 80 worden kleuren dof en grijzig; boven de 90 kloppen ze. Aan een eettafel is CRI 90 of hoger het proberen waard, want juist daar kijkt u naar eten en naar gezichten.
Dim to warm
Sommige ledlampen worden geler naarmate u ze verder dimt, net als een gloeilamp: van 2700 kelvin bij vol vermogen naar 2000 kelvin bij tien procent. Dat heet dim to warm en het is aan een eettafel prettig, omdat de sfeer meebeweegt met de avond. Een gewone dimbare led wordt alleen zwakker en houdt dezelfde kleur.
Houd het gelijk in één ruimte
Het grootste zichtbare verschil ontstaat niet door de gekozen kleur maar door het mengen ervan. Een lamp van 2700 kelvin naast een spot van 4000 kelvin valt onmiddellijk op, ook bij mensen die niet weten waar ze naar kijken. Kies daarom in één ruimte overal dezelfde waarde, en let bij het vervangen van één lichtbron op wat er in de andere armaturen zit.
Bij meerdere lampen
Hangen er drie lampen boven de tafel, koop de lichtbronnen dan tegelijk en uit dezelfde serie. Zelfs binnen één merk verschillen productiepartijen soms licht van kleur, en dat zit u naast elkaar aan te kijken. Koop bij een reeks meteen een reservelamp uit dezelfde partij.